Ticari Alacak Davası'nda Teşhis ve Tedavi Yöntemleri

Güncel Perşembe, 13 Aralık 2018 00:00 yazı boyutu yazı boyutunu küçült Yazı boyutu büyüt 0
Öğeyi Oyla
(3 oy)

Boeing 747 uçağının kalkıştan önce kontrol edilmesi gereken kalemlerini gösteren Sea World Airlines'ın yayınladığı kontrol listesinde 128 ayrı poz bulunmaktadır. Kaptan pilot, listede gösterilen her bir kalemi kontrol edip onay vermek zorundadır; aksi halde kalkış yapılmamamaktadır. Havayolu ulaşımının en güvenli ulaşım yöntemi olmasının sebeplerinden biri de işte bu kontrol listesidir. Ticari alacakların hızlı, etkin ve güvenilir bir şekilde tahsili için benzer bir kontrol listesine ihtiyaç vardır. Yazımızda bu “kontrol listesi” genel hatlarıyla paylaşılmaktadır.
Ne yazık ki mevcut piyasa koşullarında şirketler, bütçe planlamasını günü gününe yapmak zorunda kalmaktadır. Planlanan tarihte alacağın tahsil edilememesi de şirketleri katlanılması güç finansal zorluklara sokmaktadır. Bu alacakların önemli bir kısmını ise çoğunlukla ekonomik açıdan daha güçlü konumda olan müşteriden (idare, iş sahibi, asıl yüklenici, vb.) tahsil edilmesi gereken alacaklar (hakedişler) oluşturmaktadır. Şirketlerin bu alacakları çoğu zaman ipotek, teminat mektubu, çek veya senet gibi icra kabiliyeti güçlü enstrümanlarla da korunamamaktadır. Bu çerçevede, alacağın tahsili için mevzuatın öngördüğü en kesin yol ticari alacak davasıdır.

Kontrol Listesi

Dava süreci başlatılmadan, aynı uçak kalkmadan önce olduğu gibi, kontrol listesi takip edilmelidir. Bu listede, dört ana kalem bulunmaktadır:
1. Alacağın ödenmesi için yükümlülükler yerine getirilmiş midir?            
2. Ödeme vadesi gelmiş midir?                            
3. 1 ve 2. sorulara cevap evet ise bu evetler nasıl ispat edilecektir?           
4. Dava sürecinde nerede ve hangi makama başvurulacaktır? 

Sözleşmelerin Önemi

Yukarıda sayılan dört sorunun cevabını bulmak için kural olarak ilgili kanun hükümleri uygulanacaktır. Bu kuralın istisnası ise bir sözleşmenin varlığıdır. Sözleşme mevcut ise, cevaplar da sözleşmenin içinde gizlidir. Çünkü bu sözleşmeler, taraflar nazarında, emredici hükümleri hariç, kanundan bile üstündür. Sözleşmelerin, yukarıdaki dört kritik soruya etkisini göstermek adına uygulamada karşılaşılan örnek sözleşme hükümlerinden bazılarına yer verilmiştir:
1- Ödeme şartı: İşçilerin SGK dökümü, imzalı bordroları, prim ve ücret ödemelerinin yapıldığını gösteren banka dekontlarının teslim edilmemesi halinde Taşeron’a ödeme yapılmayacaktır.
Sonuç: Ödeme, ilgili belgeler verilmeden yapılmaz hatta talep dahi edilemez.
2- Vade şartı: Hakediş tutarı, ilgili faturanın Müşteri'ye tesliminden itibaren 15 gün içerisinde ödenir. Ancak Müşteri'nin bu süreyi hiçbir ihbar ve ihtara gerek kalmaksızın 150 gün uzatma hakkı saklıdır.
Sonuç: Alacak, umulan tarihten 165 gün sonra ödenebilecektir.
3- Delil şartı: İhtilafın ortaya çıkması halinde Müşteri'nin muhasebe kayıtları ile belgeleri esastır. Müşteri’nin kaşe ve (elektronik) imzasını taşımayan hiçbir belge veya kaydın delil vasfı taşımadığını Taraflar gayri kabili rücu kabul etmiştir.
Sonuç: İşin yapıldığını gösteren ancak Müşteri'nin imzasını taşımayan belgeler delil olarak sunulamayacaktır.
4- Yetkili mahkeme şartı: Sözleşmenin feshi dahil sözleşmeden kaynaklanan tüm uyuşmazlıklar Stockholm tahkim kurallarınca Stockholm tahkim merkezinde çözüme kavuşturulacaktır.
Sonuç: Alacak iddiasıyla Türk mahkemelerinde dava açılamayacaktır. Açılır ise tahkim şartı sebebiyle duruşma yapılmaksızın reddedilecektir.
Ticari hayatın sürati, müşteri ile samimiyet gibi sebeplerle sözleşmeler kimi zaman gerekli incelemeler yapılmaksızın imzalanmaktadır. Örneklerden de görüleceği üzere; incelenip müzakere edilmemiş bir sözleşme, alacak ve tahsilat arasındaki yolda Demokles’in kılıcı gibi sallanmaktadır. Her şey yolunda gittiğinde uygulamada bir sorun olmamakla beraber, işler ve niyetler farklılaştığında sözleşme maddeleri büyük birer sorun olarak karşımıza çıkabilmektedir. Dolayısıyla sözleşmenin imzalanmadan incelenmesi, kontrol listesinden çok daha kritik bir öneme sahiptir. 

Uygulama

Kontrol listesindeki sorular her bir sözleşme veya proje bazında cevaplanmaya muhtaçtır. Özellikle, kontrol listesinin 3. maddesi ve düğüm noktası olan ispat hususunda, hakediş tutanakları, faturalar, ticari defterler, muayene kabul tutanakları, irsaliyeler, resmi kurum (idare) yazıları ve benzeri birçok belge her bir somut olay için farklı nitelik ve önem arz etmektedir. O nedenle kontrol listesinin alt kırınımları genel geçer olmayıp bunların vakıa özelinde teşhise tabi tutulması gerekmektedir.

İhtiyati Haciz

Kontrol listesinin doğru şekilde kullanılması halinde elde edebilecek diğer bir fayda ise alacağın gecikmesizin garanti altına alınmasıdır. Kimi hallerde nakit ihtiyacının aciliyeti veya karşı tarafın uzun sürecek dava sonunda tasfiye olma itasfiye olma riski bulunmaktadır. Alacağın garanti altına alınması, şirketin ekonomik hayatı için kritik öneme sahip olabilmektedir.
Diğer bir risk ise yargılama sonunda alacağın tahsiline karar verilse dahi alacağın tahsil edilememesidir. Bu gibi hallerde, davanın kazanılması ne kadar önemli ise davanın başında ihtiyati haciz kararı alınması da o kadar önemlidir.
Mahkemeler ihtiyati haciz kararı verirken, alacak iddiasını kesin olarak ispat eden delilleri aramamaktadır. Mahkeme, iki hususun yaklaşık olarak ispat edilmesini istemektedir.
* Alacağın ödenmesi için yükümlülükler yerine getirilmiş midir?            
* Ödeme vadesi gelmiş midir?                            
Bu iki soruya ilişkin somut deliller mahkemeye sunulur ise alacak, henüz sürecin başında, ihtiyati haciz kararı ile garanti altına alınabilir.

Teşhis ve Tedavi

Görüldüğü üzere, kontrol listesi doğru uygulandığında hak, süre kaybı veya kötü sürprizler yaşanmaksızın süreç hızlı, etkin ve güvenilir şekilde yönetilebilecektir. Başkaca sorulara cevaplar aranırken araştırma yapılacak ve nihayetinde tespite ulaşılacaktır. Bu noktada mühim olan araştırma ve tespitin, hukuk kurallarının objektif şekilde uygulanması yoluyla yapılmasıdır. Yanlış teşhis ile hayat kurtarılmadığı gibi hatalı hukuki tespit ile de hakkın teslimi mümkün olamayacaktır. 

 


Avukat Onur Olgun
Olgun Hukuk Bürosu Kurucu Ortak
Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.

Yorum Ekle

Gerekli olan (*) işaretli alanlara gerekli bilgileri girdiğinizden emin olun. HTML kod izni yoktur.

Sponsorlar

         

Anbarapor'dan

Mart 06 2019 0
Hoşgeldin Mart 2019
Yeni sayımızla iyi bir ay geçirmeniz dileğiyle… Bu sayımızda Türk müteahhitlerin yurt dışı çalışmalarının son durumuna dair araştırmamızı yayınlıyoruz. Malum bu yıl ve önümüzdeki birkaç…

Teşvik

Ocak 04 2019 0
Ekim Ayında 389 Yatırım Teşvik Belgesi Verildi
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca Ekimde 389 yatırım teşvik belgesi verildi.…
Aralık 13 2018 0
Eylülde 459 Yatırım Teşvik Belgesi Verildi
Eylülde toplam tutarı 16.8 milyar lirayı aşan 459 adet yatırıma…
Kasım 16 2018 0
Ağustos Ayında 330 Yatırım Teşvik Belgesi Verildi
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, ağustos ayında 330 yatırım teşvik belgesi…
Ekim 05 2018 0
Haziranda 570 Yatırım Teşvik Belgesi Verildi
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca Haziranda 570 yatırım teşvik belgesi verildi.…

E-bülten

Anbarapor'dan haber almak ve belirli periyotlarda gönderdiğimiz e-bültenleri e-posta aracılığıya edinmek için e-posta adresinizi ekleyiniz. Aşağıdaki alana e-posta adresinizi eklediğinizde bizden e-posta almayı yasal olarak kabul etmiş sayılırsınız.