261 Proje 20 Milyar Dolar: Türk Müteahhitlerin Yurt Dışı Başarısı

Öğeyi Oyla
(0 oy)

Türk müteahhitler, yurt dışında 19.4 milyar dolar büyüklüğünde 261 projeyi üstlendi. Enerji santralleri projelerde başı çekerken, en fazla iş yapılan 10 ülke sıralamasında 2 Avrupa ülkesi de yer aldı. Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan, müteahhitlik sektörünün dünyada yaşanan siyasi ve ekonomik sorunlara rağmen 2018'de 261 proje üstlenerek 19,4 milyar dolarlık büyüklüğe ulaştığını söyledi. "Müteahhitlerimiz yurt dışında gururumuz olmaya devam ediyor" diye konuşan bakan, "2018 yılında en fazla üstlendiğimiz projeler 3 milyar dolar ile enerji santrali, 2,9 milyar dolar ile karayolu, tünel ve köprü, 2,2 milyar dolar ile askeri tesis yatırımları olarak görülmektedir" açıklamasını yaptı. Pekcan ayrıca, geçen yıl en fazla proje üstlenilen ilk 10 ülke arasında 2 Avrupa ülkesinin bulunduğuna dikkati çekerek, "Bu durum, ülkemiz müteahhitlerinin geleneksel pazarların dışına çıkarak portföyüne yeni pazarlar eklediğinin bir göstergesidir" ifadelerini kullandı. Bakan Pekcan'ın paylaştığı sonuçlara göre, sektör geçen yıl en fazla Rusya, Suudi Arabistan, Katar, Sudan, Polonya, Kazakistan, Türkmenistan ve Cezayir'de proje üstlendi.

"Müteahhitlerimiz geleneksel pazarların dışına çıktı"

Pekcan, sektörün geçen yıl en fazla Rusya, Suudi Arabistan, Katar, Sudan, Polonya, Kazakistan, Türkmenistan ve Cezayir'de proje üstlendiğini kaydetti.

Sektörün Rusya, Suudi Arabistan, Türkmenistan ve Katar pazarlarında yeniden güçlü bir şekilde yer almasının önemini işaret eden Pekcan, Sudan ile Polonya gibi pazarlarda ciddi bir büyüklüğe ulaşılmasının da geleceğe yönelik beklentilerini artırdığını dile getirdi.

Geçen yıl en fazla proje üstlenilen ilk 10 ülke arasında 2 Avrupa ülkesinin bulunduğunu anlatan Pekcan, "Bu durum ülkemiz müteahhitlerinin geleneksel pazarların dışına çıkarak, portföyüne yeni pazarlar eklediğinin bir göstergesidir." değerlendirmesinde bulundu.

Teknik müşavirlik sektörüne ilişkin verileri de paylaşan Pekcan, söz konusu sektörün küresel sıkıntılara rağmen 2018 yılında çok önemli bir performans gösterdiğini ve 61 projede 143 milyon dolarlık bir büyüklüğe ulaştığını söyledi. Pekcan, sektörün kümülatif olarak, bugüne kadar, 110 farklı ülkede 2,1 milyar dolarlık proje üstlendiğini sözlerine ekledi.

Küresel ekonomik krizden en çok etkilenen sektörlerin başında yer alan inşaat sektöründe büyüme yeniden ivme kazanmaktadır. “Global Construction 2030” raporuna göre, gelecek dönemde küresel inşaat sektörü, küresel gayri safi hasıladan daha hızlı büyüme gösterecektir. Rapora göre, 2015 yılında yaklaşık 9 trilyon ABD Doları olan küresel inşaat sektörünün büyüklüğünün 2030 yılına kadar yılda ortalama %3,9 artarak 2030 yılında 17,5 trilyon ABD Dolarına çıkacağı tahmin edilmektedir.

Küresel ekonomik büyüme trendleri, dünya nüfusu ve kentleşme oranına yönelik projeksiyonlar, sürdürülebilir bir gelecek kurgusunda inşaat sektörünün önemini büyük oranda arttırmaktadır.

Dünyanın önde gelen müteahhitlik dergilerinden olan Engineering News Record’a (ENR) göre dünya genelindeki en büyük 250 müteahhitlik firmasının toplam uluslararası müteahhitlik gelirleri 2002 yılında 116,5 milyar dolar seviyesinde iken;  2017 yılında 482,4 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. En büyük 250 firmanın gelirlerinde 2016 yılı ile karşılaştırıldığında %3,1’lik artış kaydedilmiştir. 2017 yılında bahse konu gelirlerin sektörel dağılımına bakıldığında; %31,8’inin ulaştırma (153,4 milyar dolar), %23,3’ünün bina inşası (112,3 milyar dolar),  %18,5’inin petrol tesisi (89,1 milyar dolar), ve %10,4’ünün enerji (50,1 milyar dolar) projelerinden elde edildiği görülmektedir.

“Dünyanın En Büyük 250 Uluslararası Müteahhidi” Listesindeki Türk Firmaları

 

Firma Listesi

2017 Yılı Gelirlerine Göre Sıralama

2016 Yılı Gelirlerine Göre Sıralama

1

Rönesans

36

38

2

Limak

68

85

3

TAV

70

76

4

GAP

73

92

5

Enka

79

72

6

Yapı Merkezi

82

78

7

Ant Yapı

86

86

8

Tekfen

98

112

9

Alarko

101

79

10

Çalık Enerji

104

110

11

Gama

108

162

12

Sembol

116

125

13

Mapa

119

109

14

Doğuş

124

128

15

Yüksel

131

134

16

Kuzu

142

130

17

Onur

147

140

18

Eser

150

158

19

Tepe

153

166

20

Nurol

154

151

21

AE Arma-Elekctropanç

156

190

22

Esta

159

168

23

Dekinsan

164

225

24

IC İçtaş

165

175

25

Kayı

166

167

26

STFA

170

165

27

Gülermak

171

**

28

Anel

176

200

29

Smk

179

187

30

Kolin

180

224

31

Metag

183

186

32

Gürbağ

189

216

33

İlk

194

156

34

Bayburt

195

196

35

Yenigün

205

206

36

Makyol

209

226

37

Gülsan

213

154

38

Cengiz

225

223

39

Summa

226

194

40

Polat Yol

228

239

41

Zafer

231

233

42

Üstay

232

**

43

Özkar

235

**

44

Kur

237

**

45

Dorçe

239

**

46

Mbd

247

250

2017 yılında elde edilen 482,4 milyar dolarlık gelirin bölgesel dağılımına bakıldığında; Asya ve Avustralya’nın %26,5 (127,6 milyar dolar), Avrupa’nın %21,2 (102,4 milyar dolar), Ortadoğu’nun %16,9 (81,4 milyar dolar), Amerika Birleşik Devletleri’nin %12,5 (60,1 milyar dolar), Sahraaltı Afrika’nın %8,2 (39,5 milyar dolar), Latin Amerika’nın %5,6 (27,2 milyar dolar), Kuzey Afrika’nın %4,7 (22,9 milyar dolar), Kanada’nın %3,8 (18,2 milyar dolar) ve diğerlerinin ise %0,7 (3 milyar dolar) pay aldığı görülmektedir. 2017 yılında müteahhitlik firmalarının iç piyasada elde ettikleri 1,04 trilyon dolarlık gelir de dikkate alındığında, dünya müteahhitlik pazarından ENR 250 Listesinde yer alan firmaların yerel ve uluslararası gelirlerinin toplamının 1,5 trilyon dolar seviyesinde olduğu dikkat çekmektedir.

Küresel pazardaki gelişmeler ve buna bağlı öngörülere göre, firmaların ülkeleri dışında üstlendikleri işleri gösteren uluslararası müteahhitlik hizmetleri büyüklüğünün, bugünlerdeki 500 milyar dolardan, 2023 yılında 650 milyar dolara, 2030'larda ise 750 milyar dolara çıkması öngörülmektedir.

Diğer taraftan, yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörümüz, ülkemizin yetişmiş insan gücü, teknik birikimi ve teknolojiye adaptasyonu, iş deneyimi ve disiplini, coğrafi konumu, bölge ülkeleri ile siyasi ve kültürel yakınlığı gibi avantajlarının kullanılması ve kamu kuruluşları ile özel sektör arasındaki koordinasyon, işbirliği ve ortak hareket etme bilincinin sağlam bir şekilde yerleştirilmesi sayesinde 1972’den 2019 Ocak ayı sonuna kadar 123 ülkede 379,7 milyar dolar değerinde 9.622 proje üstlenmiştir.

2005 yılında toplam üstlenilen proje bedelinde ilk defa 10 milyar doları aşan Türk müteahhitlik sektörü 2006 yılından beri 20 milyar doların üzerinde bir performans sergilemiştir. 2012 ve 2013 yıllarında üstlenilen yaklaşık 30 milyar dolarlık proje bedeli ulaşılan en yüksek rakam olmuştur. 2016 ve 2017 yıllarında dünyada yaşanan siyasi ve ekonomik dalgalanmalar ile petrol fiyatlarının düşük seyrine rağmen sırasıyla 13,9 milyar ve 15,6 milyar dolarlık yeni proje üstlenilmiştir. 2018 yılında tekrar yükseliş trendine giren performans, tekrar 20 milyar dolar seviyelerine yükselmiştir. 

Yıllar

Proje Sayısı

Toplam Proje Bedeli ($)

Ortalama Proje Bedeli ($)

2002

208

4.411.725.105

21.210.217

2003

339

6.397.601.656

18.871.981

2004

477

8.620.027.566

18.071.337

2005

451

12.887.127.917

28.574.563

2006

576

22.336.331.280

38.778.353

2007

617

25.862.586.680

41.916.672

2008

659

24.190.603.304

36.708.048

2009

513

20.426.501.085

39.817.741

2010

630

23.519.066.916

37.331.852

2011

563

24.539.492.908

43.587.021

2012

546

30.361.665.537

55.607.446

2013

429

30.333.358.539

70.707.129

2014

344

27.310.173.453

79.390.039

2015

270

23.367.003.271

86.544.457

2016

196

13.930.780.059

71.075.408

2017

293

15.575.568.381

53.158.936

2018

276

19.886.890.906

72.053.953

2019

16

367.077.282

22.942.330

2000’li yılların başında ortalama proje bedeli yaklaşık 21 milyon dolar iken, 2015 yılında 86,5 milyon dolar ortalama proje bedeliyle rekor kırılmıştır. 2017 yılının ortalaması 53,2 milyon dolar, 2018 yılında ise ortalama proje bedeli 72,1 milyon dolar olmuştur.

Rusya birinci sırada

Türk müteahhitleri, hâlihazırda özellikle Bağımsız Devletler Topluluğunda, daha sonra Orta Doğu ve Afrika’da büyük projelere başarıyla imza atmaktadır. Bugüne kadar üstlenilen projelerin 2019 yılı Ocak ayı itibariyle bölgesel dağılımı; BDT %45,9 (174,3 milyar dolar), Ortadoğu %26,7 (101,3 milyar dolar), Afrika %17,7 (67,4 milyar dolar – Sahra-altı Afrika %4,4 Kuzey Afrika %13,3), Avrupa ve Amerika %6,5 (24,8 milyar dolar), Asya Pasifik Bölgesi %3,2’tür (11,9 milyar dolar).

2018 yılında ise projelerin bölgesel dağılım şöyle olmuştur: BDT %35,6 (7,1 milyar dolar), Ortadoğu %30,6 (6,1 milyar dolar), Avrupa ve Amerika %21 (4,1 milyar dolar), Afrika %12,5 (2,5 milyar dolar), ve Asya %0,5’tir. (92,7 milyon dolar)

1972 yılından günümüze kadar müteahhitlik firmalarımızca yurt dışında üstlenilen projelerin ülkelere göre dağılımında, Rusya Federasyonu %19,3’lük oranı ile lider konumdadır. Rusya’yı Türkmenistan takip ederken, ilk 10’da yer alan ülkelerin 4’ünün BDT ülkeleri, diğer 6 ülkenin ise Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkeleri olduğu görülmektedir. 

Bu veriler Türk Müteahhitlerinin iş yaptığı komşu ve çevre ülkelerde büyük bir itibarının olduğunu göstermektedir.

2018 yılında Türk müteahhitlik firmalarınca yurt dışında üstlenilen projelerin ülkelere göre dağılımında ise en önemli yurtdışı pazarımız olan Rusya Federasyonu %19,6’lık oran ile yine birinci sırada yer almıştır. 

 

Ülkelere Göre Dağılım (1972-2019)

Ülkeler

Toplam Proje Bedeli ($)

Pay (%)

Rusya Fed.

73.121.151.933

19,3%

Türkmenistan

47.789.659.219

12,6%

Libya

28.875.374.694

7,6%

Irak

25.672.738.080

6,8%

Kazakistan

24.636.056.420

6,5%

S.Arabistan

23.251.706.654

6,1%

Katar

16.914.847.311

4,5%

Cezayir

15.628.375.694

4,1%

Azerbaycan

12.656.949.651

3,3%

BAE

11.298.775.481

3,0%

Diğer Ülkeler

99.825.750.011

26,3%

Toplam

379.671.385.148

100

*2019 Ocak sonu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

En çok proje konut sektöründe

1972 yılından günümüze en çok proje üstlenilen sektörlerin dağılımında ilk 5 sıraya bakıldığında, konut projeleri %13,0’lık pay ile ilk sırada yer almaktadır. Ardından sırasıyla; Karayolu/Tünel/Köprü, ticaret merkezleri, enerji santralleri ve havalimanları gelmektedir.

2018 yılında en çok proje üstlenilen sektörlerin dağılımına bakıldığında ise, enerji santrali projeleri %15,5’lik pay ile ilk sırada yer almaktadır. Ardından sırasıyla Karayolu/Tünel/Köprü, Askeri Tesis, Demiryolları ve Havalimanları gelmektedir. Bu durum, 2018 yılında firmalarımızın katma değerli sektörlerde daha fazla proje üstlendiklerini göstermektedir.

Sektörel Dağılım (1972-2019*)

Ülkeler

Toplam Proje Bedeli ($)

Pay (%)

Konut

49.445.216.579

13,0%

Karayolu/Tünel/Köprü

48.811.208.153

12,9%

Ticaret Merkezi

30.373.975.256

8,0%

Enerji Santrali

27.273.434.853

7,2%

Havalimanı

26.235.853.939

6,9%

*2019 Ocak sonu

2018 yılında 72 milyon dolarlık proje 

Türk müteahhitleri tarafından 1972 - 2002 döneminde, diğer bir ifadeyle 30 yıl içerisinde, yurt dışında üstlenilen iş hacmi 49,8 milyar dolardır. 2002 yılından beri ise, yurt dışında üstlenilen iş hacmi 334,3 milyar doları aşmıştır. Son 17 yıl içerisinde, Türk müteahhitleri tarafından yurtdışında üstlenilen projelerin toplam bedeli bugüne kadar üstlenilen proje bedelinin %87’sini oluşturmaktadır. Benzer şekilde, 2001 yılında 2,9 milyar dolar olan projelerin yıllık toplam bedeli 10 katına çıkarak 2012 ve 2013 yıllarında yaklaşık 30 milyar dolar seviyesine yükselmiştir. Bir yıl içerisinde yurt dışında üstlenilen proje sayısı 2002 yılında 208 iken 2013 yılında 429’a, 2014 yılında 344’e, 2015 yılında ise 270’e ulaşmıştır. 2017 yılında hedef ülkelerde yaşanan ciddi siyasi istikrarsızlıklar, konjonktürel sorunlar ve sözkonusu ülkelerin ana gelir kalemini oluşturan petrol fiyatlarındaki kayda değer düşüşe rağmen 15,6 milyar dolar değerinde 293 proje üstlenilmiştir. 2018 yılında ise, petrol fiyatlarının yükselişe geçmesiyle birlikte yaklaşık 19,9 milyar dolarlık 276 proje üstlenilmiştir. 

Gelişim sadece nicelik olarak değil, nitelik açısından da olmuştur. Yurtdışında üstlenilen projelerin ortalama bedeli 2002 yılında yaklaşık 17,4 milyon dolar iken, 2015 yılında rekor seviyede 86,5 milyon dolar olmuştur. 2017 ve 2018 yılında ise ortalama proje bedeli sırasıyla 53,2 milyon dolar ve 72,1 milyon dolar olmuştur. Ortalama proje bedelinde görülen son 15 yıllık dönemdeki artış, müteahhitlerimizin havalimanı, metro, endüstriyel tesisler, doğalgaz-petrol rafinerileri, otoyol ve enerji santralleri gibi büyük ölçekli ve katma değeri daha yüksek projeleri üstlenmelerinden kaynaklanmaktadır. Bununla birlikte, ortalama proje bedelinin düşük seyrettiği yıllarda düşüşün nedeni, firmalarımızın kriz döneminde küçük projeler dahil her türlü projeyi gerçekleştirmeye çalışmalarından kaynaklanmaktadır. 2018 yılıyla birlikte ortalama proje bedeli, firmalarımızın daha nitelikli projeler üstlenmesiyle birlikte yeniden 72 milyon dolar seviyesine yükselmiştir. 

Müteahhitlik hizmetleri sektörünün önde gelen yayınlarından “Engineering News Record (ENR) Dergisi”nin, bir yıl içerisinde üstlenilen uluslararası projelerin toplam bedeli üzerinden her yıl belirlediği dünyanın en büyük 250 müteahhitlik firmasını gösteren listede Türkiye 2003 yılında sadece 8 müteahhitlik firması ile yer alırken, 2018 yılında 46 firma listeye girmeyi başarmıştır.

Bu firmalardan 8’i söz konusu listede ilk 100 firma arasında yer alırken, 1 Türk firması ise 3 milyar doların üzerindeki geliriyle ilk 50 firma arasında yer bulmuştur. Türkiye listede son 6 yılda firma sayısı itibariyle Çin’den sonra 2. sırada yer almaktadır. Bu durum yurt dışında faaliyet gösteren müteahhitlik firmalarımızın süratle büyüdüklerinin bir göstergesidir.

Öte yandan, 2017 yılı gelirlerine göre 46 firmamızın üstlendiği projelerden elde edilen gelirler ile ülkemiz 8. sırada yer almaktadır. Bahse konu listede Türk müteahhitlik sektörü toplam 482,4 milyar dolarlık gelir pastasından 23,2 milyar dolarlık bir pay almıştır. Türk müteahhitlik firmalarının gelirlerinin listedeki firmaların toplam gelirleri içerisindeki payı da bir önceki yılda ulaşılan %5,5 seviyelerinden %4,8'e gerilemiştir.

Toplam gelirden en büyük payı ise Çinli (%23,7 –114,1 milyar dolar), İspanyol (%13,9 – 67,1 milyar dolar), Amerikan (%6,9 – 33,5 milyar dolar), Fransız (%7,6 – 36,8 milyar dolar), Koreli (%5,3 – 25,7 milyar dolar) ve Japon firmalar (%5,3 - 25,4 milyar dolar) almıştır.

Bu listeye göre bölgesel olarak müteahhitlik pazarlarından Ortadoğu’da Çinli (%20,2) ve Koreli (%13,9) firmaların, Asya’da Çinli (%37,7), İspanyol (%12,7), Japon (%10,7), Alman (%9,4), ve Koreli (%7,9) firmaların, Afrika’da ise Çinli (%59,8), Fransız (%5,3) ve Türk (%5,1) firmaların üstünlükleri olduğu görülmektedir. Türk firmalarının ise Ortadoğu (%9,7), Avrupa (%6,8), Asya (%4), ve Afrika’da (%5,1) etkin olduğu anlaşılmaktadır.

En Büyük 250 Müteahhitlik Firmasına İlişkin Liste

Yıllar

Türk Firmalarının Sayısı

2003

8

2004

200

11

2005

14

2006

20

2007

22

2008

23

2009

31

2010

33

2011

31

2012

33

2013

38

2014

42

2015

42

2016

40

2017

46

2018

46

Sektörün Hedefleri

Türk müteahhitlerinin yurt dışında üstlendikleri iş hacmi 2006 yılından bu yana istikrarlı olarak 20 milyar doların üstünde seyretmiştir. Bununla birlikte, dünya konjonktürü kapsamında geleneksel pazarlarımızda yaşanan gelişmelere bağlı olarak 2016 ve 2017 yıllarında bu rakamın altına inilmiştir. 2018 yılı ile birlikte tekrardan yıllık 20 milyar dolar seviyesine çıkılmıştır. Önümüzdeki dönemde, emtia ve petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi halinde bu rakamın 20-25 milyar dolar arasında olması öngörülmektedir. Türk müteahhitlik firmalarının etkin olduğu geleneksel pazarlarımız olan BDT-Orta Doğu-Körfez ve Kuzey Afrika coğrafyalarının yanı sıra, etkin olduğumuz coğrafyalara Sahra-altı Afrika ve Asya pazarlarının da eklenmesine dönük çalışmalarımız sürdürülmektedir.

Son yıllarda yaşanan gelişme ile birlikte, Liberya, Çad, Ruanda, Seyşeller, Sri Lanka, Çekya, Estonya, Madagaskar, Filipinler, Macaristan, Malavi, Vietnam, Lüksemburg, İsveç,  Küba ve Malta’nın da eklenmesi ile 123 ülkede proje üstlenen Türk müteahhitlerinin bu yeni pazarlarda yer alması ile sektöre yeni açılımlar getirilmesi yönünde çalışmalar artırılmıştır.

Ülkemizin Afrika Kalkınma Bankası üyeliğinin 2013 yılı sonu itibariyle tamamlanması sonrasında anılan Banka tarafından açılan ihalelere girme imkânı da potansiyelin daha etkin kullanılmasına fayda sağlayacaktır. Bakanlığımızca Sahra-altı Afrika’ya yönelik hedef ülke çalışması gerçekleştirilmiş olup, bu kapsamda, belirli sayıda firma temsilcisinin katılımıyla hedef ülkelere “Müteahhitlik Heyeti Programları” gerçekleştirilmiştir.

Bir başka hedef ise Türk müteahhitlik firmalarının katma değeri yüksek projelerde yer almasının temin edilmesidir. Özellikle firma ölçeklerinin büyütülmesi ile firmalarımızın ortak iş yapma bilincinin artırılması değerli ve prestijli projelerin üstlenilmesinin yolunu açacaktır. Bunun sonucunda firmalarımız uluslararası pazarlarda daha sağlam bir şekilde yer alacaktır.

2018 yılında inşaat malzemeleri ihracatımız 20,7 milyar dolar seviyesinde

Yurt Dışı Müteahhitlik Hizmetleri Sektörünün rekabet gücüne, milli gelire, ödemeler dengesine, ihracata ve istihdama sağladığı katkı ve sürdürülebilir büyüme açısından önemi dikkate alındığında, ülke ekonomisinin lokomotif sektörlerinden biri olduğu müşahede edilmektedir. Yurt Dışı Müteahhitlik Hizmetleri Sektörünün Türk ekonomisine doğrudan ve dolaylı katkısını 6 ana başlık altında özetlemek mümkündür: Döviz girdisi, ihracata katkısı, istihdama katkısı, teknoloji transferi, makine parkına etkisi, dışa açılma sürecine etkisi.

Ülkemize net döviz girdisi sağlayan ve önemli hizmet ihraç kalemlerinden olan yurt dışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ödemeler dengesi içerisinde, sadece inşaat kalemi altında değil, lojistik, işçi gelirleri ve ihracat kalemleri altında da ülkemize ciddi gelir kaynakları yaratmaktadır. Sektör, ayrıca, teknoloji transferine imkân sağlamakta olup, makine parkının gelişmesine ve diğer sektörlerin dışa açılmasına katkıda bulunmaktadır.

 

 

Ülkesi

Firma Sayısı

Uluslararası Gelirler

 

 

Milyar Dolar($)

Yüzdesi(%)

Amerikan

36

33,5

% 6,9

Kanadalı

4

4,2

% 0,9

Avrupalı

45

227,8

% 47,3

     İngiliz

3

22,2

% 4,6

     Alman

4

30,3

% 6,3

     Fransız

3

36,8

% 7,6

     İtalyan

11

18,6

% 3,9

     Hollandalı

2

6,5

% 1,4

     İspanyol

11

67,1

% 13,9

   Diğer Avrupa

11

46,3

% 9,6

Avustralyalı

4

8,7

% 1,8

Japon

14

25,4

% 5,3

Çinli

69

114,1

% 23,7

Koreli

11

25,7

% 5,3

Türk

46

23,2

% 4,8

Hindistanlı

6

7,3

% 1,5

Diğer

15

12,3

% 2,5

2018 yılında inşaat malzemeleri ihracatımız 20,7 milyar dolar seviyesinde

Yurt Dışı Müteahhitlik Hizmetleri Sektörünün rekabet gücüne, milli gelire, ödemeler dengesine, ihracata ve istihdama sağladığı katkı ve sürdürülebilir büyüme açısından önemi dikkate alındığında, ülke ekonomisinin lokomotif sektörlerinden biri olduğu müşahede edilmektedir. Yurt Dışı Müteahhitlik Hizmetleri Sektörünün Türk ekonomisine doğrudan ve dolaylı katkısını 6 ana başlık altında özetlemek mümkündür: Döviz girdisi, ihracata katkısı, istihdama katkısı, teknoloji transferi, makine parkına etkisi, dışa açılma sürecine etkisi. 

Ülkemize net döviz girdisi sağlayan ve önemli hizmet ihraç kalemlerinden olan yurt dışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ödemeler dengesi içerisinde, sadece inşaat kalemi altında değil, lojistik, işçi gelirleri ve ihracat kalemleri altında da ülkemize ciddi gelir kaynakları yaratmaktadır. Sektör, ayrıca, teknoloji transferine imkân sağlamakta olup, makine parkının gelişmesine ve diğer sektörlerin dışa açılmasına katkıda bulunmaktadır.

Yurtdışı müteahhitlik sektörü tarafından yoğun olarak faaliyet gösterilen pazarlar inşaat malzemeleri ihracatımızı doğrudan etkilemektedir. 2018 yılında inşaat malzemeleri ihracatımız 20,7 milyar dolar seviyesine ulaşmıştır.

Yurtdışı Müteahhitlik Güçlü Tırmanışa Geçti

İlişkilerin normalleşmesinin ardından Rusya, 2018’de yurtdışı müteahhitlik hizmetlerimizde pazar sıralamasında lider konumuna geri döndü. Türk müteahhitler 2018 yılında yurtdışında 19.9 milyar dolarlık iş üstlendi. Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri 20 - 30 milyar ABD Doları bandına doğru güçlü bir tırmanışa geçti. Hedef 2030’da 700 milyar dolar olması beklenen küresel inşaat pazarından yüzde 7 pay almak. 

Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB), tüm ekonomi çevreleri ve sektör tarafından ilgiyle takip edilen analizini yayınladı. “2019’a Girerken Dünya Yeniden mi Şekilleniyor?” başlıklı analizde, küresel ve ulusal ekonominin yanı sıra inşaat sektörüne ilişkin tüm veriler değerlendirildi. 

Son günlerde özellikle ABD Merkez Bankası (FED)’nın faizleri sanıldığı hızla artırmayacağı algısının büyük etkisiyle, yabancı fonların artan ilgisinden Türkiye’nin de olumlu biçimde yararlanmaya başladığına işaret edilen analizde, kriz yönetimi konusunda deneyimi ve esnek özel sektörü ile Türkiye ekonomisinin bu zorlu süreci de atlatmasının beklendiği belirtildi.

Yaşanan tüm jeopolitik risklere ve ticaret savaşlarına rağmen Türk firmaları, 2018 yılında yurtdışında 19.9 milyar ABD Doları tutarında taahhüt projesi üstlendiği açıklanan analizde, bugüne kadar 123 ülkede üstlenilen 9.600 projenin toplam tutarının 380 milyar ABD Doları’na ulaştığı kaydedildi.

2018 yılında en fazla iş üstlenilen ilk 3 ülkenin Rusya (%20), Suudi Arabistan (%15.5) ve Katar (%10.4) olduğu belirtilen raporda, “İlişkilerin normalleşmesinin ardından Rusya, bu yıl yurtdışı müteahhitlik hizmetlerimizde pazar sıralamasında lider konumuna geri dönmüştür. Rusya'da kısa sürede 2012- 2015 yıllarındaki ortalama 5 - 6 milyar ABD Doları/yıl potansiyel proje tutarına yaklaşılmasının mümkün olacağı öngörülmektedir” yorumu paylaşıldı. 

Analizde yurtdışı müteahhitlik hizmetlerinde son yıllardaki performans şöyle özetlendi: “Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri 2012 - 2015 döneminde yıllık 30 milyar ABD Doları ile en yüksek seviyelere ulaşıldığı görülmektedir. Ancak dünyadaki siyasi ve ekonomik gelişmeler, petrol fiyatlarındaki gerileme ve Rusya ile yaşanan krizin etkisi ile bu rakam, 2016 - 2017 döneminde 14 - 15 milyar ABD Doları/yıl mertebesine inmiştir. Yurtdışında yeniden yıllık proje tutarında 20 - 30 milyar ABD Doları bandına doğru hareket ettiği gözlenmektedir.”

Türkiye Müteahhitler Birliği İnşaat Sektörü Raporu’nda genel ekonomi ve sektöre ilişkin özetle şu tespitler yapıldı: 

Dünya İnşaat Sektörü 700 Milyar Dolara Çıkacak 

Dünyada referans kabul edilen ENR'ın (Engineering News Record) verilerine göre; geçtiğimiz dönemde ekonomik belirsizlikten en çok etkilenen sektörlerden biri olarak durgun seyreden küresel inşaat pazarı 2017 yılında yeniden ivmeyi yukarı çevirerek yüzde 3.1 artışla 482 milyar ABD Doları olmuştur. Uluslararası müteahhitlik pazarının büyüklüğünün 2030'larda 700 milyar ABD Doları seviyelerine çıkması öngörülmektedir. 

Türk Müteahhitlerin Büyük Hedefi Küresel Pazardan Yüzde 7 Pay Almak

Sektörün Cumhuriyetimizin 100’üncü yılında küresel pazarda ağırlığı olan ve bölgesinde lider “Türk Müteahhitliği” markası oluşturarak yurtdışında 35 milyar ABD Doları seviyelerinde proje üstlenmesi öncelikli hedeftir. 2030’larda ise uluslararası pazardan firmalarımızın aldığı payın %7’lere, diğer bir ifadeyle yılda 50 milyar ABD Doları seviyesine yükseltilmesi amaçlanmaktadır.

Irak’tan Olumlu Sinyaller Geliyor

Önümüzdeki dönemde yurtdışı inşaat pazarını etkileyecek çok çeşitli unsurlar mevcuttur. Bunların başında enerji fiyatlarının seyri ile Suudi Arabistan, Cezayir gibi Türk firmaların referanslarının güçlü olduğu pazarlardaki yatırım ortamı ve finansman koşulları gelmektedir. Rusya Federasyonu ve Irak da 2019’da sektör için önemini koruyacaktır. Irak’ta geçen yılın sonunda kurulmuş olan Hükümet, bazı Bakanlıklara henüz atama yapılmamış olmasına karşın, ülkenin yeniden imarı ve yaşam kalitesinin yükseltilmesine verdiği önem nedeniyle olumlu bir dönemin başlangıcının sinyallerini vermektedir. Bu yöndeki gelişmeler ve mevcut güvenlik sorunlarının aşılması, firmalarımıza Bağdat ve çevresi ile Basra başta olmak üzere Irak’ta yeniden iş üstlenilebilmesi imkânı sağlayacaktır. Bu durum aynı zamanda, Irak tarafının müteahhitlik firmalarımıza birikmiş alacaklarını ödemeleri ve firmalarımızın mevcut projelerini tamamlamaları sonucunu doğurabilecektir. Dolayısıyla Irak ve Suriye’de, barış ve istikrar ortamının yeniden sağlanması bölgede “barış ekonomisi”nin devreye girecek olması açısından da son derece önem taşımaktadır. 

Sahra Altı, Hindistan ve Latin Amerika’da Yeni Fırsatlar

Müteahhitlerimiz yurtdışında yeni fırsatlar için bir süredir Sahra Altı Afrika, Hindistan, ASEAN Bölgesi ve Latin Amerika gibi potansiyeli olan pazarları yakından takip etmektedir. Pek çok ülkenin ilgi odağında olan Afrika’da çok çeşitli proje imkânları mevcut olup, bölge ülkelerindeki firmalarımıza yönelik olumlu bakış Türk müteahhitlik firmalarını avantajlı kılmaktadır.

Teminat Mektubu Sorunu Çözülmeli, Eximbank Desteği

Diğer yandan yurtdışında firmaların son dönemde çok sayıda pazarda teminat mektubu ve kontr-garanti sorununun arttığı gözlenmekte olup; bir an önce Türk bankacılık sistemi ve Türk bankalarının etkin tanıtımının yapılarak, bankalarımızdan alınacak teminat mektuplarının bu pazarlarda direkt kabul edilmesini sağlayacak adımlar atılması ve konunun resmi temaslarda gündeme getirilmesi önemlidir. Ayrıca mevcut Eximbank desteklerinin, müteahhitlerin finansman ihtiyacını gidermeye yönelik geliştirilmesi beklentisi sürmektedir. 

İnşaat Sektöründe Keskin Daralma Başladı

Son yıllarda büyümenin lokomotifi olmuş inşaat sektörü, 2018 yılı 3’üncü çeyreğinde %5.3 oranında daralmıştır. 2017’nin ilk 9 ayında ekonomi %7.3, inşaat sektörü %9.6 büyümüştür. 2018’in aynı döneminde ise ekonomi %4.7 büyürken, inşaat sektöründeki büyüme %0.8 düzeyinde kalmıştır. Söz konusu tablo, inşaat sektöründe keskin bir daralmanın başladığını ortaya koymuştur. 

Güven Endeksindeki Gerileme Sürüyor

TÜİK tarafından açıklanan ve sektörel güvendeki seyri göstermesi açısından önem taşımakta olan İnşaat Sektörü Güven Endeksi’nde 2018 yılı Ağustos ve Eylül aylarındaki sert düşüşün ardından gerilemenin yılsonuna kadar sürdüğü gözlenmektedir. Aralık 2018 tarihinde İnşaat Sektörü Güven Endeksi 56.6’dan 55.4’e gerilemiştir. İnşaat sektöründe bir önceki aya göre toplam çalışan sayısı beklentisi endeksi ise %5.5 artarak 71.5 olmuştur. 

Konut Segmentinde Desteğe Rağmen Satışlar Geriledi

Gayrimenkul sektörü, 2018 yılının 3’üncü çeyreğinde önceki yılın aynı dönemine oranla %2.3 büyümüştür. Yılın ilk ve 2’nci çeyreğinde büyüme oranları da %3.4 ve %0.2 olarak revize edilmiştir. Böylece yılın ilk 9 ayında gayrimenkul sektöründeki toplam büyüme, %2 olmuştur. TÜİK’in Konut Satış İstatistiklerine bakıldığında; 2018 yılında Türkiye genelinde toplam 1.375.398 konut el değiştirmiştir. Konut satışlarında Mayıs-Haziran döneminde yakalanan olumlu eğilim, faiz ve fiyat indirim kampanyalarının sona ermesinin ardından terse dönmüş; toplam satışlarda Ağustos ve Eylül aylarında düşüş gerçekleşmiştir. Ekim ayında ise tapu harcı indiriminin etkisiyle satışlarda %19 artış gözlenmiştir. Harç indirimi ile konutta (%18’den 8’e çekilen) KDV indiriminin süresi, daha sonra 2018 yılı sonuna kadar uzatılmıştır. Konut satışları Kasım ayında %27 düşüş ve Aralık’ta %3 artışla 2018 yılını bir önceki yıla kıyasla %2.4 gerilemeyle kapatmıştır. 

Türk Müteahhitlerinin Efsane Pazarı Libya, Geri Dönüyor

TMB’nin Ankara’daki Genel Merkezi’nde düzenlenen toplantıda konuşan Libya Planlama Bakanı Jehaimi,“Libya’da özellikle altyapı projelerine öncelik verilecek kapsamlı bir imar programına başlıyoruz. Dünya Bankası’ndan ve uluslararası kuruluşlardan finansman sağlıyoruz. Bizim için ayrıcalıklı bir yeri olan Türk müteahhitleriyle yeni program çerçevesinde tekrar çalışmak arzusundayız. Bu süreçte ciddiyiz ve iyi niyetliyiz” dedi.

İnşaat sektöründe, “Arap Baharı” ve yaşanan sıcak gelişmeler nedeniyle kesintiye uğrayan Türkiye-Libya ilişkileri yeniden canlanıyor. Türkiye - Libya Ortak Çalışma Grubu Toplantısı’na katılmak üzere Türkiye’debulunan Libya Planlama Bakanı Taher Jehaimi ve beraberindeki heyet, yaşanan sorunların çözüme kavuşturulması ve yeni projelerin hayata geçirilmesiyle ilgili olarak dün Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB) Genel Merkezi’nde bir toplantı gerçekleştirdi. TMB Yönetim Kurulu Başkanı Mithat Yenigün’ün ev sahipliği yaptığı toplantıda, Libya’da iş yapan ve sorun yaşayan Türk müteahhitlik firmalarının temsilcileri de hazır bulundu.

Libya’nın Türk müteahhitlerinin 1972 yılında yurtdışına çıktıkları ilk ülke olduğunu vurgulayan TMB Başkanı Mithat Yenigün, “O tarihten bugüne kadar toplam 28.9 milyar ABD Doları proje bedeli ile müteahhitlerimizin en çok iş üstlendiği 3’üncü ülke Libya’dır. Yaşanan iç karışıklıklar öncesinde Libya’da firmalarımızca yıllık 4 milyar ABD Dolarına varan bir iş hacmi yakalanmıştır. Dolayısıyla Libya, geçmişte olduğu gibi bugün de gelecekte de bizler için önem taşımaktadır” dedi.

Türk müteahhitlerinin son yıllarda yaşadıkları sorunlara rağmen Libya’ya dönmek ve kaldıkları yerden işlerine başlamak arzusu içinde olduklarını kaydeden Yenigün, “Libya’da firmalarımızın yarım kalmış projelerinin toplam tutarı 19 milyar ABD Doları’dır. Tahsil edilmemiş hakediş alacakları 1 milyar ABD Doları, teminat tutarı 1.7 milyar ABD Doları ve makine, ekipman gibi envanter ile diğer zararlar toplamı ise 1.3 milyar ABD Doları civarındadır. Halen firmalarımızca teminat mektupları için yılda 50 milyon ABD Doları komisyon ödenmektedir. Dün Ticaret Bakanımız Sayın Ruhsar Pekcan ve Libya Planlama Bakanı Sayın Jehaimi başkanlığında gerçekleştirilen Ortak Çalışma Grubu Toplantısı’nda imzalanan Mutabakat Zaptı ile müteahhitlerimizin Libya’da yaşadığı sorunların çözümü için 3 ay içinde bir yol haritasının ortaya konacak olmasının karara bağlanması son derece önemlidir. Çalışmaların, uzun süredir askıda kalmış sorunlarımızın çözüme kavuşturulması yönünde önemli bir adım olacağına inanıyoruz” diye konuştu. 

Jehaimi: “Güvenli bölgelerdeki tamamlanmaya yakın projelere öncelik vereceğiz” 

Libya Planlama Bakanı Taher Jehaimi de toplantıda yaptığı konuşmada, özellikle altyapı projelerine öncelik verilecek kapsamlı bir imar programına başlayacaklarını duyurdu. Bu programın finansmanı konusunda Dünya Bankası ve uluslararası kuruluşlardan destek sağlayacaklarını kaydeden Jehaimi, “Bizim için eskiden de ayrıcalıklı bir yeri olan Türk firmaları ile yeni program çerçevesinde tekrar çalışmak arzusundayız. Bu süreçte ciddiyiz ve iyi niyetliyiz” dedi. 

Libya’da sorun yaşamış Türk firmalarının zararlarının temini konusunda, iki ülke arasında oluşturulan Ortak Çalışma Grubu’nun Şubat ve Mart aylarında çalışarak bir yol haritası oluşturacağını kaydeden Bakan Jehaimi şöyle devam etti: “Geçtiğimiz dönem onların da bizim de çeşitli zararlarımız oldu ama yeni dönemde ortak çıkarlar doğrultusunda güzel işler çıkaracağımıza inanıyoruz. Bu aşamadan sonra somut yol haritası çerçevesinde, firmalar ve işveren Libya kuruluşları arasında kontrat bazında yapılacak görüşmelerle çözüm yoluna gitmek için çalışacağız. Libya’da özellikle güvenli bölgelerde bulunan tamamlanmaya yakın projelere öncelik vereceğiz. Özellikle alt yapı konusunda yeni projeler de gündemimizde olacak.”

Türk müteahhitlerin yaşadığı sorunlar 2011 yılında başladı

Libya’da 2011 yılı Şubat ayında başlayan iç karışıklıklar, ülkede büyük müteahhitlik ve taahhüt projelerini yürüten Türk müteahhitlik firmalarını oldukça olumsuz yönde etkilemiştir. Aradan geçen sürede firmalarımız sigorta komisyonları, teminat mektubu ve akreditif komisyonları, taşeron temin sözleşmeleri ve diğer tazminatlar, diğer finansman giderleri ve şantiyelerdeki güvenlik giderleri gibi yüksek rakamlara ulaşan pek çok ödemeyi yapmaya devam etmiştir. Firmalarımız ilgili Libya İşveren İdareleri ile ilişkilerini sürdürerek, Libya’ya dönmelerini sağlayacak ortamın oluşması yönünde her türlü çabayı da göstermiştir.

Ortak Çalışma Grubu ve TMB’nin önerileri 

• Libya’da yarım kalmış projelerimiz ve alacaklarımız konusuna çözüm getirilmesi amacıyla iki ülke arasında Birliğimizin de içinde yer aldığı bir Ortak Çalışma Grubu oluşturulmuştur. 

• Çalışma Grubu, ilk toplantısını T.C. Ticaret Bakanı Ruhsar PEKCAN ve Libya Planlama Bakanı Taher JEHAİMİ’nin katılımlarıyla 31 Ocak 2019 tarihinde Ankara’da gerçekleştirmiştir. 

• Toplantı sonunda iki ülke bakanları arasında bir Mutabakat Zaptı imzalanmıştır. Mutabakat Zaptı’nda, Çalışma Grubu’nun sorunların çözümü için bir yol haritası ortaya koymak üzere Şubat 2019 itibariyle çalışmalarına başlaması ve üç ay içinde de çalışmalarını tamamlamaları karara bağlanmıştır.

• Ortak Çalışma Grubu, kısa süre içinde sırasıyla İstanbul ve Trablus’ta toplanacaktır. Yapılacak bu toplantılarda;

1.Öncelikle Libya’da firmalarımız tarafından yürütülmekte olan yarım kalmış projelerden hangilerine devam edileceği, hangilerinin iptal edileceği hususlarına Libya makamlarınca açıklık getirilmesi gerekmektedir. 

2.Libya tarafının ihtiyaç ve öncelikleri doğrultusunda sürmesi istenmeyen projelerin, sözleşme şartları ve uluslararası hukuk çerçevesinde firmalarımızın haklarının korunmasına özen gösterilerek sonlandırılması büyük önem taşımaktadır. 

3.Birikmiş hak edişler, teminat mektubu komisyonları, makine, ekipman, araç zarar ve ziyanları, şantiyelerdeki güvenlik giderleri gibi yüksek rakamlara ulaşan ödemelerin tazmini ile fiyat farkı uygulaması konusunda atılacak adımlar işlere yeniden başlanabilmesi için önem arz etmektedir.

4.Yol haritası kapsamında atılacak adımların yakından takip edilmesi ve ortaya çıkabilecek sıkıntıların giderilmesi sürecin başarısını belirleyecek diğer önemli konuları oluşturmaktadır.

Yorum Ekle

Gerekli olan (*) işaretli alanlara gerekli bilgileri girdiğinizden emin olun. HTML kod izni yoktur.

Sponsorlar

    

Anbarapor'dan

May 09 2019 0
Sıradan Olmayan Projelerin Ofisi: Teğet Mimarlık
Konuttan opera binasına, renovasyondan müzeye, yurtiçinden yurtdışına, çoğu sosyal sorumluluk projesi olan birçok yapı tasarlayan Teğet Mimarlık, İzmir Opera Binası projesi ile birçok nedenden dolayı…

Teşvik

Nisan 04 2019 0
Aralık 2018'de 405 Yatırım Teşvik Belgesinin 51’i Enerji Projelerine
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca geçen yılın aralık ayında 405 yatırım…
Ocak 04 2019 0
Ekim Ayında 389 Yatırım Teşvik Belgesi Verildi
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca Ekimde 389 yatırım teşvik belgesi verildi.…
Aralık 13 2018 0
Eylülde 459 Yatırım Teşvik Belgesi Verildi
Eylülde toplam tutarı 16.8 milyar lirayı aşan 459 adet yatırıma…
Kasım 16 2018 0
Ağustos Ayında 330 Yatırım Teşvik Belgesi Verildi
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, ağustos ayında 330 yatırım teşvik belgesi…

E-bülten

Anbarapor'dan haber almak ve belirli periyotlarda gönderdiğimiz e-bültenleri e-posta aracılığıya edinmek için e-posta adresinizi ekleyiniz. Aşağıdaki alana e-posta adresinizi eklediğinizde bizden e-posta almayı yasal olarak kabul etmiş sayılırsınız.